Cờ Vua

Hệ số Elo là gì? Ý nghĩa và cách tính hệ số Elo trong môn cờ vua

Hệ số Elo là gì? Ý nghĩa và cách tính hệ số Elo trong môn cờ vua
5 (100%) 1 vote

Kỳ số cờ Vua số 1 Việt Nam là Lê Quang Liêm có điểm hệ số Elo khoảng 2700, xếp hạng trong top 30 thế giới. Vậy hệ số elo là gì? Ý nghĩa và cách tính hệ số Elo?

Hệ số Elo là gì?

hệ số elo

Hệ số Elo là một phương pháp tính toán tương đối trình độ của một người chơi trong các trò chơi có tổng bằng không (zero-sum game) như cờ vua, cờ vây…. Hiểu đơn giản, các trò chơi có tổng bằng 0 tức là với mọi kết quả của trận đấu thì tổng điểm của người chơi đều bằng 0. Tất cả những gì người thắng cuộc kiếm được là dựa trên những gì người thua cuộc bị mất đi.

Ai phát minh hệ số Elo

Người sáng lập ra cách tính hệ số Elo là một giáo sư vật lý người mỹ gốc Hungary tên là Elo Apard Imre. Sau này người ta lấy tên ông để đặt cho cách tính hệ số này.

Trước khi có hệ số Elo, người Mỹ sử dụng hệ thống Harkness do Kenneth Harkness phát minh ra vào năm 1956. Sau đó, Elo Apard Imre dựa vào phương pháp này để sáng tạo ra cách tính ước lượng trình độ của người chơi môn cờ Vua tên là hệ số Elo.

Bên cạnh cờ Vua, hệ số Elo còn được sử dụng rộng rãi ở nhiều môn thể thao khác nhau bao gồm cả các môn thể thao đồng đội như bóng bàn, bóng rổ, bóng chày, bóng đá và trong các trò chơi điện tử….

Ý nghĩa hệ số Elo

Hệ số Elo được dùng để đánh giá tương đối về trình độ người chơi và xếp hạng trình độ của họ. Người ta thường dựa vào hệ số Elo của từng kỳ thủ để nhận định và dự đoán về kết quả của mỗi trận đấu.

Người có hệ số Elo càng cao tức là có trình độ cao hơn người có hệ số Elo thấp. Một trận đấu của hai kỳ thủ có hệ số Elo ngang nhau thì khả năng giành chiến thắng của mỗi người là 50-50. Kỳ thủ có hệ số Elo cao hơn thường được đánh giá khả năng giành phần thắng cao hơn.

thang điểm elo

Tổng điểm hệ số Elo sẽ thay đổi dựa trên kết quả trận đấu. Người giành phần thắng sẽ được cộng số điểm mà người thua cuộc bị trừ đi (nguyên tắc trò chơi có tổng điểm bằng 0).

Do đó, nếu người có hệ số Elo thấp hơn mà giành được chiến thắng bất ngờ trước người có hệ số elo cao hơn thì sẽ được cộng một số điểm rất lớn.

Hiện nay, Liên đoàn Cờ Vua quốc tế FIDE công nhận hệ số Elo và áp dụng trong các giải đấu trực thuộc. FIDE cũng có một bảng xếp hạng các kỳ thủ trên thế giới dựa trên điểm hệ số Elo. Bảng xếp hạng này có thứ tự thay đổi liên tục sau mỗi giải đấu bởi các kỳ thù có sự thay đổi về điểm số.

Hầu hết các quốc gia trên thế giới là thành viên của FIDE cũng sử dụng hệ số Elo để xếp hạng các kỳ thủ trong các giải đấu chuyên nghiệp.

Ngoài ra, một số nước cũng áp dụng cách tính hệ số Elo riêng cho các giải đấu cho Liên đoàn cờ Vua nước đó tổ chức.

Cách tính hệ số Elo

Một số quy tắc nhất định đối với kỳ thủ trong môn Cờ Vua:

  • 1000 Elo dành cho những người mới nắm được luật chơi cờ vua cơ bản.
  • 1200 Elo dành cho người chơi cờ vua nhưng không thường xuyên tham gia các giải đấu
  • 1600 Elo dành cho người chơi cờ vua ở trình độ trung bình trong một CLB
  • 1800 Elo dành cho người chơi ở trình độ khá trong một CLB
  • 2000 Elo dành cho người chơi có trình độ ở mức giỏi trong một CLB
  • 2200 – 2399 Elo dành cho người chơi đạt trình độ master –  gọi là kiện tướng
  • 2400 – 2499 Elo dành cho người chơi đạt trình độ international master – gọi là kiện tướng quốc tế
  • 2500 Elo trở lên dành cho người chơi đạt trình độ grand master  – gọi là đại kiện tướng

Đó là quy chuẩn xếp hạng chung dành cho người chơi cờ vua. Vậy các cộng và trừ điểm của kỳ thủ sau mỗi trận đấu hay giải đấu quốc tế được tính như thế nào?

Ví dụ, gọi hai người chơi trong một ván cờ Vua là M và N. Theo đó gọi hệ số Elo của M là Rm và của N là Rn. Khi đó, ta có:

  • Qm= 10^(Rm/400) và Qn=10^(Rn/400)
  • Đặt Em=Qm/(Qm+Qn)
  • Đặt En=Qn/(Qm+Qn)

Khi đó Em+En = (Qm+Qn)/ (Qm+Qn) = 1

Điểm ván đấu dành cho 2 người chơi là thắng được cộng 1 điểm; hòa được cộng 0.5 điểm và thua được cộng 0 điểm

Khi số lượng người chơi gia tăng nhanh chóng hoặc giảm nhanh chóng có thể ảnh hưởng tới việc giảm hay lạm phát điểm. Do đó, người ta dùng một hệ số K để cân bằng lại với cách tính như sau:

  • Kỳ thủ mới có hệ số điểm Elo ở dưới mức 1600 có K = 25
  • Kỳ thủ mới có hệ số điểm Elo ở dưới mức 2000 có K= 20
  • Kỳ thủ có hệ số điểm Elo ở dưới mức 2400 có K = 15
  • Kỳ thủ mới có hệ số điểm Elo ở trên mức 2400 có K = 10

Khi đó mức điều chỉnh điểm và hệ số Elo của kỳ thủ được tính như sau:

  • Kỳ thủ M tính là Rm’ = Rm + K(Am – Em)
  • Kỳ thủ N tính Rn’ = Rn + K(An – En)

Kỷ lục hệ số Elo cao nhất thế giới

Quy định chính thức của Liên đoàn Cờ Vua quốc tế FIDE hiện tại đối với kỳ thủ có hệ số elo trên 2500 gọi là đại kiện tượng. Nhưng thực tế theo thống kê của Liên đoàn tới năm 2015 đã có tới hơn 1000 kỳ thủ khắp thế giới đạt hệ số Elo từ 2700 trở lên. Những người có hệ số Elo trên 2700 được gọi với danh hiệu không chính thức là Siêu đại kiện tướng.

lê uqang liêm

Kỷ lục về hệ số Elo cao nhất thế giới hiện thuộc về đại kiện tượng quốc tế người Na Uy tên là Magnus Carlsen với 2882 điểm. Số điểm của kỳ thủ người Na Uy này đã thay đổi nhiều và hiện giảm xuống còn 2845 điểm, dù vậy anh vẫn giữ vị trí kỳ thủ số 1 thế giới.

Kỳ thủ số 1 Việt Nam là Lê Quang Liêm hiện có hệ số Elo trên 2700 nằm trong top 40 thế giới, tính theo bảng xếp hạng chính thức của FIDE. Anh từng lần đầu tiên lọt vào top 20 thế giới hồi tháng 10/2018.

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *